K
ka p ke, kata depan menunjukkan arah atau tujuan
ka.baR n kabar
ka.bau n kabau; jering antan; Pithecolobium bubalinum
ka.bɨR v raih; gapai; nga.bɨR v meraih: jaʊh nian bêndo tu, daʔ dapat aku ~nyo jauh sekali barang itu, tidak dapat saya meraihnya
ka.bal n kabel
ka.bʊl v kabul; tê.ka.bʊl v terkabul; diperkenankan
ka.bʊng n ukuran kain sepanjang 2 m
1ka.bʊt n kabut; bê.ka.bʊt v berkabut; ada kabutnya
2ka.bʊt, bê.ka.bʊt a tergesa-gesa; sibuk: kami lagi ènaʔ tidʊR, dioʔ lah ~ êndaʔ mandi kami masih enak tidur, dia sudah sibuk mau mandi
ka.bʊR a kabur (tt penglihatan)
ka.caʔ ping.gang, bê.ka.caʔ ping.gang v berkacak pinggang; berdiri dng tangan memegang pinggang
ka.cang n kacang; -- bêlitang bengkuang
ka.cau 1 a kacau; campur aduk; tidak keruan; rusuh; 2 v aduk; -- balau kacau balau; nga.cau v 1 mengacau; membuat kacau: jangan kau datang cuma êndaʔ ~ acaRa dioʔ bè jangan kamu datang hanya untuk membuat kacau acaranya saja ; 2 mengaduk (mengocok dsb) hingga bercampur betul: êmaʔ lagi ~ gangan têmpoyaʔ di dapʊR Ibu sedang mengaduk gangan tempoyak di dapur
ka.co n kaca; -- mato kaca mata; bê.ka.co v berkaca; bê.ka.co-ka.co v berkaca-kaca; nga.co v mengaca
ka.cʊʔ n alat kelamin perempuan; bê.ka.cʊʔ v bersetubuh; bersanggama
ka.dang-ka.dang adv kadang-kadang; adakalanya; sekali-sekali
ka.daR n kadar; ketentuan Tuhan; se.ka.daR adv sekadar
ka.è.dah n kaidah; dalil; patokan
ka.fɨR n kafir
ka.gi adv kp kêlagi
ka.ɨn n kain; -- basahan kain yg dipakai saat mandi
ka.ɨR v jangkau; menggeser suatu barang supaya mendekat: cêpat kau -- pêRau tu pakè satang sêbêlʊm dioʔ anyut cepat engkau jangkau perahu itu pakai galah sebelum dia hanyut; nga.iR v menjangkau
ka.ɨs v kais; nga.ɨs v mengais; tê.ka.ɨs v terkais; dapat dikais
ka.ɨt v kait; bê.ka.ɨt v berkait; nga.ɨt v mengait; pê.nga.ɨt n pengait; alat untuk pengait; tê.ka.ɨt v terkait; ka.ɨt.an n kaitan; sangkut paut
1ka.jang n ukuran lembar kertas karton
2ka.jang n kajang; atap nipah; -- sikat model atap rumah yg terdiri atas satu hamparan saja
ka.ji n 1 kaji; pelajaran (agama dsb); 2 kaji; penyelidikan (tt sesuatu); 3 pengajian; pembacaan Al-Qur’an; nga.ji v 1 mengaji; membaca Al-Qur’an; 2 mempelajari ilmu agama Islam di madrasah; ~ wasal mempelajari Al-Qur’an untuk persiapan khatam saat acara perkawinan; pê.nga.ji.an adv perhitungan, kira-kira: hasɨl kêRjo kami aRi ko dapatlah ~ ʊntʊʔ makan tigo bêranaʔ hasil kerja kami hari ini dapatlah kira-kira untuk makan tiga beranak
ka.jʊt a melempem: kêRʊpʊʔ -- kerupuk melempem
ka.ki n kaki
ka.ku a kaku
ka.kʊs n kakus; jamban; kamar kecil
ka.lah v kalah; nga.lah v mengalah; pê.nga.lah n pengalah; ka.lah.an n alergi: kalu kau ~ dêngan udang, makan bè laʊʔ yang laɨn kalau kamu alergi dng udang, makan saja lauk yg lain
ka.lap n kalap; lupa diri
ka.lèng n kaleng
ka.li n kali; bêRulang -- v berulang kali; ka.li-ka.li.an n kali-kalian; nga.li.kan v mengalikan; pê.nga.li v pengali; sê.ka.li n sekali; satu kali; sê.ka.li-sê.ka.li adv kadang-kadang; tidak kerap; tidak sering; tidak selalu; sê.ka.li.an 1 adv sekali jalan; sambil (melakukan dsb); 2 num semuanya (tidak ada kecualinya)
ka.lɨʔ v membalikkan atau memiringkan (tt benda) sehingga isinya tertumpah; nga.lɨʔ.kan v membalikkan: budaʔ tu daʔ sêngajo ~ gêlas sampè aèʔnyo têtumpah anak itu tidak sengaja membalikkan gelas hingga airnya tertumpah ; tê.ka.lɨʔ v terbalik
ka.lo n kala; waktu; ketika; masa;
ka.long n kalong; keluang; Pterocarpus edulis
ka.lu p kalau
ka.lʊng n kalung; bê.ka.lʊng v berkalung
ka.lʊt a kalut; kacau pikiran
ka.maR n kamar; bê.ka.maR v berkamar; sê.ka.maR v sekamar
kam.bɨng n kambing
kam.bʊh v kambuh; jatuh sakit lagi
ka.mi pron kami
kam.pang n anak jadah; haram jadah; anak yg lahir di luar perkawinan yg sah; ngam.pang v berzina
kam.pèʔ n hiasan berbentuk kotak yang dibungkus kain beludru dan disulam dng benang emas
kam.pɨl n kampil; kantong
ka.mu pron hor kamu; Anda
kam.pʊng n kampung; kam.pʊng.an adv sekadar: kalu magi kami ~ bêRas sêgantang, èloʔê daʔ payahlah kalau memberi kami sekadar beras segantang, lebih baik tidak usah
ka.nan n kanan
kan.cɨl n kancil
kan.cɨng n kancing
kan.cʊt n celana dalam
kan.dang n pagar; be.kan.dang v berpagar
kan.das v kandas; te.kan.das v terkandas
ka.ngaR, bê.ka.ngaR a lelap; nyenyak
kang.kang v kangkang; ngang.kang v mengang-kang; tê.kang.kang lihat tejelengkang
kang.kʊng n kangkung
kan.tap v kena; sampai: tʊlʊng kau doRong kayu tu -- kê dɨndɨng tolong kamu dorongkan kayu itu sampai ke dinding
kan.ti n kawan; bê.kan.ti v berkawan; ngan.tii v mengawani
kan.tong n saku (baju dsb)
kan.toR n kantor; bê.kan.toR v berkantor; berdinas
kan.tʊʔ 1 n kantuk; 2 v mengantuk; tê.kan.tuʔ v terkantuk; tê.kan.tuʔ-kan.tuʔ v terkantuk-kantuk
ka.op v sanggup; mampu: datʊʔ kami lah daʔ -- lagi bêjalan kakek kami sdh tdk mampu lagi berjalan
ka.os n kaus kaki; bê.ka.os v berkaus kaki
ka.paʔ 1 n kapak; 2 v membelah, membacok atau memotong dng kapak atau parang: cêpat -- ulaR tu pakè paRang cepat bacok ular itu dng parang; bê.ka.paʔ.an v saling menyerang dan melukai dng menggunakan parang atau kapak
ka.pal n kapal; -- têRbang pesawat terbang
ka.pan pron kapan; ka.pan-ka.pan n sewaktu-waktu; sebarang waktu; kapan saja
ka.paR n kayu yg hanyut di sungai; tê.ka.paR v terkapar; terbaring tidak berdaya
ka.pas n kapas
ka.pɨʔ v gelar; kapar; tê.ka.pɨʔ v terkapar; terbaring: kêRno daʔ sanggʊp lagi bêjalan, kini dioʔ cuma ~ bè di Ranjang krn tidak bisa lagi berjalan, sekarang dia hanya terbaring di ranjang
ka.pɨt v jepit; nga.pɨt v menjepit (dng menggunakan alat); pê.nga.pɨt n pengapit
ka.pʊʔ n kapuk
ka.pʊR n kapur; bê.ka.pʊR v berkapur; nga.pʊR v mengapur
kaR n sketsa; gambar kasar
ka.Ram v karam
ka.Ra.mo n jodoh
ka.Rang, bê.ka.Rang v menagkap ikan beramai-ramai saat air surut
ka.Rat n karat; bê.ka.rat v berkarat
ka.Ri n kari
ka.Rɨb a karib
ka.Rɨt n karet gelang
ka.Rʊng n karung; bê.ka.Rʊng -ka.Rʊng num berkarung-karung
ka.saR a kasar
ka.sʊR n kasur
ka.tès n pepaya; Carica papaya
ka.to n kata; bê.ka.to v berkata; bilang; minta izin: sêbêlʊm bêRangkat, kau haRʊs ~ dulu dêngan ayah kau sebelum berangkat, kamu harus minta izin dulu dng ayahmu; nga.toi
v mengatai; menjelek-jelekkan orang lain
ka.toʔ n celana pendek
ka.tʊp 1 n katup; tutup; 2 v tutup: sêsudah masʊʔ, jangan lupo kau -- lawang tuh setelah masuk, jangan lupa kamu tutup pintu itu; nga.tʊp v menutup
kau pron kau; engkau; kamu
ka.ʊm n kelompok; bê.ka.ʊm v berkaum; bê.ka.ʊm-ka.ʊm v berkaum-kaum; berkelompok-kelompok
ka.wan n kawan; teman; bê.ka.wan v berkawan; nga.wani v mengawani
ka.wat n kawat
ka.wa.tɨR a khawatir; takut; gelisah; kê.ka.wa.tɨR.an n kekhawatiran
ka.wɨn v kawin; nga.wɨn.kan v mengawinkan
ka.yo a kaya; -- Rayo kaya raya; kaya sekali; jutawan; miliuner; kê.ka.yo.an n kekayaan; têR.ka.yo n terkaya
1ka.yu n kayu; bê.ka.yu v berkayu; ka.yu-ka.yu.an n kayu-kayuan; beragam jenis kayu
2ka.yu n ukuran kain sepanjang 1 bal
ka.yʊh v kayuh; nga.yʊh v mengayuh; pê.nga.yʊh n pengayuh, alat untuk mengayuh
kê lihat ka
kê.bal a kebal
kê.bas n penyakit beri-beri
kê.bat v kebat; ikat; bê.kê.bat v dalam keadaan terikat; ngê.bat v mengebat, mengikat; tê.kê.bat v terkebat, terikat
kê.bon n kebun; bê.kê.bon v berkebun
kê.bʊt v kebut; kipas; ngê.bʊt v mengebut, mengipas
kê.caʔ n ikat pinggang
kè.cèʔ n bohong; ngè.cèʔ v berbohong
kê.cɨʔ a kecil; -- ati kecil hati; kecewa; tersinggung; kê.ciʔ-kê.ciʔ.an a kecil-kecilan; ke. kê.ciʔ.an a terlampau kecil; ngê.ciʔ.kan v mengecilkan; se.kê.ciʔ a sekecil; sama kecil
kê.cʊt a kecut, berkerut; ngê.cʊt v mengecut; berkerut: lamo nian dioʔ bêrêndam, sampè ~ têlapaʔ tanganè lama sekali dia berendam, sampai mengerut telapak tangannya
kê.di.an n kemudian; belakangan; terakhir: budaʔ bêtino bolèh balɨʔ dulu, budak jantan -- anak perempuan boleh pulang dulu, anak laki-laki belakangan
kê.di.di n burung kedidi; terinil; Charadrius peronii
kê.dip n kedip; bê.kê.dip v berkedip; bê.kê.dip-kê.dip v berkedip-kedip; ngê.dip v mengedip
kê.dʊʔ n kas kata umpatan: -- iko, gawènyo ngêjʊti orang bè sialan, kerjanya mengejutkan orang saja
kê.don.dong n kedondong; Spondias dulcis
kê.jam a kejam
kê.jang a kejang; kaku
kê.jaR v kejar;
kê.jɨng adv kejer; terus-menerus menangis dng keras (spt tangis anak-anak)
kê.jʊt a kejut; ngê.jʊt adv mendadak; tiba-tiba: ~ bè dioʔ ngajaʔ aku bêburu sêmalam tiba-tiba saja dia mengajak saya berburu semalam; ngê.jʊt-ngê.jʊti v mengejuti; pên.gê.jʊt n orang yang mudah terkejut; tê.kê.jʊt v terkejut; sê.kê.jʊt n tumbuhan putri malu
kê.ka adv terbuka lebar; ngê.ka 1 v duduk dengan posisi paha terbuka lebar; 2 v ki berpangku tangan, diam saja: saban aRi gawènyo ~ bè di Rumah setiap hari kerjanya berpangku tangan saj di rumah; tê.kê.ka 1 v duduk atau berbaring dengan posisi paha terbuka lebar; 2 v kas terbuka: makonyo ayam masʊʔ kê dalam Rumah, têRnyato lawang dibiaʔkannyo ~ makanya ayam masuk ke dalam rumah, ternyata pintu dibiarkannya terbuka
kê.kal a kekal; abadi
kê.kang n kekang; ngê.kang v mengekang; tê.kê.kang v terkekang; tidak bebas
1kê.kaR a kekar; tegap (tt tubuh)
2kê.kaR v kekar; terpisah (tdk berdekatan dsb): kalu nyêmuR padi tu galaʔ-galaʔ di-- kalau menjemur padi sering-sering dikekar; ngê.kaR v mengekar
kè.kèR n teropong; ngè.kèR v meneropong
kè.kèt a kikir; pelit
kê.kin.jang n capung
kê.kum.bang n kumbang
ke.lab n klub
kê.la.bu n abu-abu
kê.la.ci n sodet
kê.la.di n keladi
kê.la.gi 1 n nanti; waktu yg tidak lama dr sekarang; waktu kemudian; kelak; 2 adv nanti; kalau tidak begitu; kalau tidak
kê.lai n kelahi; bê.kê.lai v berkelahi; bertengkar
kê.la.kaR 1 n kelakar; senda gurau; ; 2 n tipu: abɨs aRto datʊɁ tu kêno -- dʊlʊR-dʊlʊRnyo habis harta kakek itu kena tipu saudara-saudaranya bê.kê.la.kaR v berkelakar
kê.lam a gelap
kê.lam.bu n kelambu
kê.la.njit, tê.kê.lan.jit v terperanjat; terkejut; tiba-tiba terlonjat (krn kaget)
kê.lan.tang v kelantang; ngê.lan.tang v mengelantang
kê.lap-kê.lip v kelap-kelip; berkelap-kelip
kê.la.po n kelapa; nyiur; Cocos nucifera;
kê.las n kelas
kê.lat a kelat; sepat
kè.lèʔ v gendong: supayo budaʔ tu daʔ nangis, cobo di-- bêntaR supaya anak itu tidak menangis, coba digendong sebentar
kê.lê.maʔ n ikan kelemak; Leptobarbus hoevenii
kê.lèn.cong v belok; ngê.lèn.cong v berbelok; menyimpang: kalu kau ~ sêsudah mêsjɨd tu bêtêmulah dêngan Rumah aku kalau kamu berbelok setelah mesjid tu, bertemulah dng rumah saya
kê.lèng.kang n tempat gulungan benang jahit yg terbuat dr kayu
kê.lên.tɨt n itil; klitoris
kê.lê.pèh n kerah; leher baju
kê.lê.pon n klepon
kê.lê.so n ikan arwana; Scleropages formosus
kê.lèt a kurus
kê.li n ikan lele; Clarias anguillaris
kê.lɨR n warna
kê.lɨ.lɨp v kelilipan
kê.lɨ.lɨng n keliling; be.kê.lɨ.lɨng v berkeliling; be.kê.lɨ.lɨng - kê.lɨ.lɨng v berkeliling-keliling; berputar-putar di suatu daerah; ngê.lɨ.lɨngi v mengelilingi; se.kê.lɨ.lɨng p sekeliling; sekitar; seputar
kê.lɨm a kelim; pelipit; bê.kê.lɨm v berkelim; ngê.lɨm v mengelim; kê.lɨm.an n keliman
kê.lɨng n sebutan untuk orang India
kê.lɨng.kɨng n kelingking
kê.lip n kelip; bê.kê.lip v berkelip; bê.kê.lip-kê.lip v berkelap-kelip
kê.li.Ru a keliru; salah; khilaf
kê.lɨs, tê.kê.lɨs v keseleo
kê.li.taʔ-kê.li.tuʔ v bekerja dengan asyik: kami -- di dapʊR, daʔ têRaso aRi lah soRè kami asyik bekerja di didapur, tidak terasa hari sudah sore
kê.lo.cèʔ v kelupas; kelocak; ngê.lo.cèʔ v mengelupas; tê.kê.lo.cèʔ v terkelupas: biasonyo kalu luko tu lah kêRɨng, kulɨtnyo ~ dèwèʔ biasanya kalau luka sudah kering, kulitnya akan terkelupas dng sendirinya
kê.lom.poʔ n kelompok; kumpulan; golongan; gugusan; bê.kê.lom.poʔ v berkelompok; bê.kê.lom.poʔ-kê.lom.poʔ v berkelompok-kelompok; ngê.lom.poʔ v mengelompok
kê.lon v kelon; bê.kê.lon v berkelon
kê.lon.song n selongsong; bungkus; tempat kosong (tt sesuatu yg bisa diisi): tadi sangkɨʔ tu pênuh dêngan jodah, kini tinggal --nyo bè tadi keranjang itu penuh dng kue, sekarang tinggal wadahnya saja; -- ulaR kelongsong ular
kê.lo.paʔ n kelopak
kê.lo.pèʔ lihat kelocek
kê.lo.poʔ, ngê.lo.poʔi v mempermainkan; mengelabui; kê.lo.poʔi v dikelabui; permainkan: kito kêno ~ tukang sulap tu bè kita dikelabui tukang sulap itu saja
kê.lu.aR v keluar; ngê.lu.aR.kan v mengeluarkan
kê.lu.aR.go n keluarga; bê.kê.lu.aR.go v berkeluarga; kê.kê.lu.aR.go.an n kekeluargaan
kê.lʊm.pʊʔ v kumpul; himpun; gabung; bawa dan satukan (tt benda); ngê.lʊm.pʊʔi v mengumpulkan
kê.ma.Ri v kemari; ke sini
ke.ma.Ro a kemarau
kê.ma.Rʊʔ a kemaruk; selalu banyak makan terutama krn baru sembuh dr sakit; serakah
kê.mas n gelar bangsawan untuk laki-laki
kêm.bang n kembang; bunga; bê.kêm.bang v berkembang; berbunga
kêm.baR a kembar; -- aèʔ kondisi ketika air ketuban dalam rahim sangat banyak saat kehamilan sehingga perut menjadi sangat besar; polihidroamnion; -- daRah sebutan untuk kondisi melahirkan dng mengeluarkan darah dalam jumlah yg banyak
kêm.bʊt n kembut; wadah bumbu yg terbuat dr anyaman rumbai; -- têêntaʔ ki orang yg buruk rupa
kê.mè.ja n kemeja
kê.mên.dʊl.an n kegunaan; faedah: muat apo kenaannyo bêkanti dêngan oRang daʔ ado -- macan dioʔ tu untuk apa kegunaannya berteman dng orang tidak berfaedah spt dia
kê.mi.Ri n tanaman kemiri
Kê.mis n Kamis
kêm.pès v kempis; ngêm.pès v mengempis
kêm.pèt lih kêm.pès
kêm.pong a kempot; cekung; kempis (tt pipi)
kêm.pot a penyok
kê.mu.di n kemudi
kê.na.an n kegunaan, faedah: muat apo --nyo jadi oRang kayo têpi kèkèt untuk apa kegunaannya jadi orang kaya tetapi pelit
kê.naʔ v pakai; kê.naʔ.kan v kenakan; pakai: sêbêlʊm kito bêRangkat, kau ~ baju dingin tu dulu eloʔ-eloʔ sebelum kita berangkat, kamu pakai jaket itu dulu baik-baik
kê.nal v kenal; bê.kê.nal.an v berkenalan; ngê.na.li v mengenali; kenal; ngê.nal.kan v mengenalkan; tê.kê.nal v terkenal
kê.nang v kenang; ngê.nang v mengenang; pê.ngê.nang.an n sesuatu yg dikenang; tê.kê.nang v terkenang; kê.nang.an n kenangan; kê.nang-kê.nang.an n kenang-kenangan
kê.na.ngo n kenanga
kên.cang a 1 kencang; tegang; tidak kendur; 2 kencang; laju; cepat: alangkah --nyo jalan budaʔ tu alangkah cepatnya jalan anak itu; 3 kencang; erat-erat; erat dan kuat; kê.kên.cang.an a 1 terlalu kencang (tegang); 2 terlalu laju; cepat; 3 terlalu kuat
kên.cɨng v kencing; ngên.cɨngi v mengencingi; tê.kên.cɨng v terkencing; tê.kên.cɨng-kên.cɨng v terkencing-kencing
kên.cong a lihat kêlêncong
kên.cʊR n kencur
kên.di n kendi
kêndɨt n ark tali pengikat keroncong atau caping
kên.doR a kendur; ngên.doR v mengendur; kê.kên.doR.an n kekenduran;
kê.ning n kening; dahi
kê.no v 1 kena; bersentuhan (dng); terantuk (pd): lʊtʊtnyo bêngkaʔ -- bucu mêja lututnya bengkak kena sudut meja; 2 kena; tepat pd sasarannya; tidak luput: daʔ -- ikan tu kau pancɨng dêngan cacɨng tidak kena ikan itu kamu pancing dng cacing; 3 kena; tertimpa (oleh); mengalami; menderita (sesuatu); mendapat atau beroleh suatu perbuatan: kini ko banyaʔ orang -- pênyakɨt sekarang ini banyak orang kena penyakit; 4 kena; tidak bebas dr (aturan, pajak, dsb): gêgalo pêgawè nêgêRi -- atuRan daʔ bolè cuti semua pegawai negeri kena aturan tidak boleh cuti akhir; 5 kena; tepat benar; sesuai benar; cocok; berpatutan (berpaduan); sedang dan patut (tt pakaian dsb): daʔ -- kalu kito cuma bêdoa bè têpi daʔ bêgawè tidak tepat kalau kita hanya berdoa saja tapi tidak bekerja; 6 berkenaan (dengan); berkaitan (dengan): Apo --è makonyo dioʔ maRah? berkaitan dengan apa makanya dia marah; -- kʊtʊʔ kualat; jangan dʊdʊʔ di muaRo lawang, kêlagi ~ jangan duduk di muka pintu, nanti kualat; be.ke.no.an v bersetubuh; ngê.no v mengena; ngê.noi v mengenai; tê.kê.no v terkena
kên.tal a kental; ngên.tal v mengental; kê.kên.tal.an a kekentalan; terlalu kental; pê.ngên.tal n pengental
kên.tʊt v kentut; tê.kên.tʊt v terkentut
kên.tang n kentang
kê.nuR n tali
kê.nyah, tê.kê.nyah a tersia-siakan; mubazir; ngê.nyah v membuat sia-sia
kê.nyal a kenyal; liat
kê.nyang a kenyang; ngê.nyangi v menge-nyangkan; kê.kê.nyang.an 1 a kekenyangan; terlalu kenyang; 2 n perihal kenyang; sê.kê.nyang-kê.nyang.nyo adv sekenyang-kenyangnya; sampai kenyang benar; sê.kê.nyang.nyo adv secukupnya
kê.nyoʔ adv bukan: --nyo dioʔ yang kito liat sorè tu bukannya dia yg kita lihat kemarin itu
kè.ong n keong
kê.pah n kepah; tiram sungai; Pilsbryoconcha exilis
kê.paʔ n sayap
kê.pal n kepal; kê.pal.an n kepalan; ngê.pal v mengepal; ngê.pal.kan v mengepalkan; sê.kê.pal 1 n sekepal; segenggam; 2 a ki sekepal; kecil; sedikit
kê.pa.laʔ n kepala (bagian tubuh); -- lʊtʊt dengkul; lutut
kê.pa.lo n kepala (pimpinan); -- sêkolah kepala sekolah
kê.pèʔ n dompet; kempek
kê.pè.ngèn adv kepingin; ingin
kè.pèt a pipih, tipis: bantal yang – tuh haRʊs ditambah kapʊʔnyo bantal yang tipis itu harus ditambah kapuknya
kê.pi.ah n kopiah
kê.pɨn.dɨng n kepinding; kutu busuk
kê.pɨt v kepit; tersepit atau terimpit di bawah ketiak; be.kê.pɨt v berkepit; ngê.pɨt v mengepit
kê.pu.nan v kempunan; mendapat musibah krn tidak memakan hidangan yg sudah disediakan
kê.Ra.bu n anting-anting; subang
kê.Ra.mo n jodoh (tt perkawinan)
kê.Rang.kèng n kerangkeng; kurungan besi
kê.Ra.ni n kerani; juru tulis; kelerek
kê.Rap a 1 kerap; sering; berkali-kali; berulang kali; 2 rapat ( tt benda yg berderet-deret)
kê.Ras a keras; -- bêdêngkang keras sekali; bê.kê.Ras v berkeras; mengotot; bê.kê.Ras-kê.Ras v beradu keras; ngê.Ras v mengeras; kê.kê.Ras.an n terlalu keras; pê.ngê.Ras n alat atau bahan untuk pengeras
kê.Rat v kerat; potong; ngê.Rat v mengerat; memotong; pê.ngê.Rat n pengerat; sê.kê.Rat n setengah; sepotong: soRè tu dioʔ bêgawè cuma ~ aRi kemarin dia bekerja hanya setengah hari; tê.kê.Rat v terkerat
kê.Ra.ʊs n cakaran; ngê.Ra.ʊs v mencakar
kê.Ra.wat v peduli; ngê.Ra.wat v mempedulikan: daʔ usah ~ orang laɨn, kito gawè kitolah tidak usah mempedulikan orang lain, kita urus saja pekerjaan kita sendiri
kê.Ra.wɨt n tempat tidur dr kayu
kê.Ra.yat n kemampuan: oRang tuo tu lah daʔ kêtuan --nyo lagi orang tua itu sudah tidak ada kemampuan apa-apa lagi
kêR.bo n kerbau; Bubalus bubalis
kêR.cɨs n karcis
kè.Rèʔ n hormat, salut
kê.Rè.poʔ v kas patahkan: kalu dioʔ datang kê Rumah ko, aku -- tangannyo kagi kalau dia datang ke rumah ini, saya patahkan tangannya nanti
kê.rè.sèh n ikan kecil yang dikeringkan
kê.Rè.ta n sepeda; -- angin sepeda
kê.Rɨʔ v kerik; kikis dng benda tajam; gosok dng uang logam; ngê.Rɨʔ v mengerik
kê.Rɨng a kering; -- bangkɨng a kering kerontang; ngê.Rɨng v mengering; ngê.Rɨngi v mengeringi; ngê.Rɨng.kan v mengeringkan; kê.Rɨng-kê.Rɨng a sangat kering; kê.kê.Rɨng.an n kekeringan; pê.ngê.Rɨng n pengering
kê.Ri.ngat n keringat; -- dingin keringat dingin; bê.kê.Ri.ngat v berkeringat
kê.Rɨ.pɨʔ n keripik
kê.Rɨ.pʊt a keriput
kê.Rɨ.sɨʔ n kerisik; daun pisang kering
kê.Rɨ.tɨng n keriting
kêr.lɨk n anak ikan tebakang
kêR.lɨng n kerling; kêR.lɨng.an n kerlingan; ngêR.lɨng v mengerling
kêR.jip v kedip (tt gerakan kelopak mata); ngêR.jip v mengedipkan mata
kêR.jo n kerja; bê.kêR.jo v bekerja; kêR.jo.an n kerjaan; pekerjaan; ngêR.joi v mengerjakan; tê.kêR.jo.kan v terkerjakan
kêR.no p karena; lantaran
kêR.nyit n kernyit; ngêR.nyit v mengernyit
kê.Ro n monyet
kè.Ro a juling
kê.Ro.bong n selubung dr kain sarung; bê.kê.Ro.bong v berselubung dng kain sarung: saban pagi gawènyo ~ di têpi aèʔ setiap pagi kerjanya berselubung sarung di pinggir sungai
kê.Ro.kot v kerokot; gerogot; menggigit sedikit demi sedikit
kê.Ron.cong n ark penutup alat kelamin anak laki-laki yg terbuat dr logam, berbentuk spt koteka
kê.Rong.kong n kerongkongan; tenggorok.
1kè.Rot a curang; nge.Rot v berbuat curang: : janganlah bêkanti dêngan tukang ~ janganlah berteman dengan orang yang sering berbuat curang
2kè.Rot v memotong (dng gergaji)
kêR.tas n kertas; -- paRado kertas mengkilat untuk membuat hiasan spt bunga dsb
kêR.tu n kartu
kê.Ru.an a pasti; tentu; ada: kalu kiniko daʔ – yang êndaʔ aku bagikan kalau sekarang ini tidak ada yang bisa saya berikan
kê.Rʊ.bʊng n kêrubung; bê.kê.Rʊ.bʊng v berkerubung; ngê.Rʊ.bʊng v mengerubungi
1kê.Rʊh a keruh; tidak bening; tidak jernih (tt air dsb)
2kê.Rʊh n keruh; dengkur; bê.kê.Rʊh v berkeruh; mengorok
kê.Ru.mun, bê.kê.Ru.mun v berkerumun; kê.Ru.mun.an n kerumunan; ngê.Ru.muni v mengerumuni
kê.Rʊn.tʊng n kiding kecil, biasanya digunakan untuk mengumpulkan hasil panen
kê.Rʊ.pʊʔ n kerupuk
kê.Rʊʔ n keruk; korek; ngê.Rʊʔ v mengeruk; kê.Rʊʔ.an n kerukan; pê.ngê.Rʊʔ n pengeruk; tê.kê.Rʊʔ v terkeruk
kè.sah n kisah; cerita; bê.kè.sah v berkisah; ber-cerita
kê.sal a kesal; jengkel
kê.sat a kesat; tidak licin
kê.sèt v seka; menggosok dng alat pembersih; ngê.sèt v menggosok; pê.ngê.sèt n alat untuk menggosok; ~ kaki keset kaki
kê.sê.lap.an v kesetanan
kê.si.an n kasihan
kê.sik v kikis
1kê.sɨt a gesit; cekatan
2kê.sɨt a liar (tt hewan)
kè.sot v sembelih
kê.sʊ.rʊp.an n kesurupan; kerasukan; kemasukan setan
1kê.tam n ketam; alat untuk melicinkan kayu; serut; nge.tam v mengetam
2kê.tam n kepiting
kê.tan n ketan; pulut; Oryza satifa glutinosa; -- punaR penganan yg terbuat dr ketan dng serundeng di atasnya
kê.tat a ketat; sempit
kè.tèʔ n perahu dng mesin generator yg diletakkan di bagian tengah
kê.ti.aʔ n ketiak
kê.tɨʔ 1 v punya: kiniko aku daʔ -- duɨt sekarang aku tidak punya uang; 2 v menggunakan: cobo ditêtaʔ -- paRang coba dipotong menggunakan parang
kê.ti.ko p ketika
kê.tɨl v mencubit dng cubitan kecil yg menimbulkan rasa sakit
kê.tɨng n capit (tt udang dan kepiting)
kê.tɨp n ark ketip; mata uang senilai 10 sen
kê.tɨ.pʊng n gendang kecil yg hanya ditu-tupi kulit pd satu bagian sisinya
kê.tɨ.tɨR n ketitir; merbuk; perkutut; Geopelia striata
kê.tok n ketok; ketuk
kê.to.lo n gambas; oyong; Luffa acutangula
kê.tu a gelap (tt langit), pertanda akan hujan
kê.tu.an, daʔ kê.tu.an adv tidak memadai: haRtonyo lah abɨs, ~ lagi yang êndaʔ dipakènyo ʊntʊR mayaR utang hartanya sudah habis, tidak memadai lagi yg hendak dipakainya untuk membayar utang
ke.tu.ban n ketuban
kê.tu.ju a senang; suka: aku ~ nian dêngan baju mèRah tu saya suka sekali dng baju merah itu;
kê.tʊʔ n kentongan
kê.tum.baR n ketumbar
ketuo n ketua
kê.tu.pat n ketupat
kha.tam v 1 membaca
sejumlah ayat akhir Al-Qur’an yg biasanya dilakukan oleh mempelai
wanita saat upacara perkawinan atau oleh anak laki-laki yg akan disunat;
2 tamat membaca Al-Qur’an; kha.tam.an n khataman
ki.a.mat n kiamat
ki.am.bang n tanaman kiambang; Pistia stratiotes
ki.at n kiat; taktik kalu êndaʔ nangkap Ruso tu haRʊs tau --nyo kalau mau menangkap rusa harus tahu kiatnya; bê.ki.at v berkiat
ki.bar v buang
1ki.bas n 1 kibas; gerakan spt mengipas; 2 gerakan ekor hewan
2ki.bas n domba; biri-biri; Ovis aries
kib.lat n kiblat
ki.cap n kecap
ki.cu n kecoh; tipu; ngi.cu v mengecoh; menipu
kɨ.dɨng n keranjang
besar yg terbuat dr anyaman (biasanya rumbai) dan diberi tali pd bagian
atasnya, dipakai dng cara menyangkutkan tali pd kepala
ki.jang n kijang
ki.lah n kilah; dalih
ki.lan n kilan; jengkal
ki.lang, ki.lang.an n alat dr kayu, digunakan untuk memeras tebu
ki.lat n kilat; mêng.ki.lat v mengilap
ki.li n korek; ngi.li v mengorek telinga
kɨ.lʊ n kilo; bê.kɨ.lʊ - kɨ.lʊ v berkilo-kilo; kɨ.lʊ.an n kiloan
kɨn.cɨR n kincir
1kɨn.cɨt n cirit; tê.kɨn.cɨt v tercirit
2kɨn.cɨt, tê.kɨn.cɨt v terbirit-birit; berlari pontang-panting
kɨn.cʊp 1 v kuncup; tertutup (tt bunga, payung dsb); 2 n kuntum bunga
ki.ni n sekarang
kin.tang, tê.kin.tang v tertangani; kin.tangi v tangani; ngin.tangi v menangani: kau pêgilah dulu, biaʔ aku ~ gawè ko kamu pergilah dulu, biar aku yg menangani pekerjaan ini;
sêkintang dayo sekuat tenaga
ki.pang n kipang
ki.paR n kiper; penjaga gawang (tt sepak bola)
ki.pas n kipas
ki.Ri n kiri
kɨ.Rɨm v kirim; ngɨ.Rɨm v mengirim; tê.kɨ.Rɨm v terkirim
ki.Ro n duga; taksir; ki.Ro-ki.Ro adv kira-kira; ngi.Ro v menduga; menaksir; ngi.Ro-ngi.Ro v mengira-ngira; sê.ki.Ro.nyo adv sekiranya
ki.saR n kisar; ngi.saR v mengisar; menggiling padi memakai kisaran; ki.saR.an n kisaran; penggiling padi yg terbuat dr kayu; ~ Rambʊt pusaran rambut di kepala
ki.sè v mengibas-ngibaskan sesuatu spt kain untuk membersihkannya dr debu; bê.ki.sè v ki mengerjakan sesuatu dng cepat
ki.tab n kitab
ki.to pron kita
ko pron kp iko; -- ha ini (barangnya)
ko.aʔ v mengambil sebagian; membagi: padi asɨl umo tu kito -- duo bè padi hasil ladang itu kita bagia dua saja
ko.baR v sempat: daʔ -- lagi kami muat kuè aRi Rayo tidak sempat lagi kami membuat kue Lebaran
ko.bok v kobok; mencelupkan dan menggoyangkan tangan ke dalam air
ko.cèʔ v kupas; buang (kulit dsb); ngo.cèʔ v mengupas; tê.ko.cèʔ v terkupas
ko.cok v kocok; ngo.cok v mengocok; pê.ngo.cok n pengocok; alat untuk mengocok
ko.dè n kode
ko.dok n kodok; katak
ko.gaʔ adv mungkin; tidak atau belum tentu; barangkali; boleh jadi; dapat terjadi; tidak mustahil: -- dioʔ tu yang nyêRu kito sêmalam mungkin dia itu yg memanggil kita semalam
ko.kop, ngo.kop v minum langsung dr tempat air minum spt teko atau panci: daʔ baɨk minum ~ tu tabu minum langsung dari tempatnya itu
ko.kot n kokot; besi (kawat) yg dibengkokkan untuk memaut gembok
ko.lak n kolak
ko.loʔ, ko.loʔè v ternyata: dioʔ lah pêgi ~ ternyata dia sudah pergi
kon.cang v guncang; ngon.cang v mengguncang; kon.cang.kan n guncangan
kon.co n konco; kanca; kawan; teman
kon.tan a tunai; ngon.tani v mengontan; menjawab pernyataan orang dengan seketika
ko.pèʔ n ark susu, payudara
ko.pi n kopi; ngo.pi v ngopi; pê.ngo.pi n pengopi
ko.Rè, ngo.Rè v membolak-balik makanan yg sedang dimasak; mengarau; mengaduk: litaʔ nian rasonyo ~ dodol sêkuali bêsaʔ tu capek sekali rasanya mengaduk dodo satu kuali besar itu
ko.Rèʔ n korek; cungkil; ngo.Rèʔ v mengorek; ngo. Rèʔ-ngo.Rèʔ v mengorek-ngorek; pê.ngo.Rèʔ n pengorek
ko.Rèng n koreng; borok; ko.Rèng.an n banyak korengnya; bê.ko.Rèng v berkoreng
ko.Rèt n sisa; apa yg tertinggal (sesudah dimakan, dsb): aku lat datang kê undangan tuh, makanan tinggal --nyo bè saya terlambat datang ke kondangan itu, makanan tinggal sisanya saja
1ko.sèt n korek api kayu
2ko.sèt, ngo.sèt v mencuci beras sebelum dimasak
ko.song a kosong; -- mêlompong tidak ada isi sama sekali; hampa belaka; ngo.songi v mengosongkan; sê.ko.song-ko.song.nyo adv sekosong-kosongnya; sangat kosong; paling kosong
ko.ta n kota
ko.taʔ n kotak
ko.toR a kotor; ngo.toRi v mengotori; pê.ngo.toR n pengotor; tê.ko.toRi v terkotori
ko.wo a sanggup; kuasa; bisa; dapat melakukan sesuatu: orang tuo tu daʔ – lagi êndaʔ kêmano-mano orang tua itu tidak sanggup lagi mau kemana-mana
ko.yaʔ a koyak; cabik; robek; sobek; ko.yaʔ-ko.yaʔ a koyak-koyak; banyak koyaknya; ngo.yaʔ v mengoyak; tê.ko.yaʔ v terkoyak
ku.a.li n kuali
ku.an n teko
ku.as n kuas
ku.a.so 1 n kuasa; kemampuan atau kesanggupan (untuk berbuat sesuatu); kekuatan; 2 n kuasa; wewenang atas sesuatu atau untuk menentukan (memerintah, mewakili, mengurus, dsb) sesuatu; 3 n kuasa; pengaruh (gengsi, kesaktian, dsb) yg ada pd seseorang krn jabatannya (martabatnya); 4 v kuasa; mampu; sanggup: sêsudah lakinyo mati, dioʔ macam daʔ -- lagi êndaʔ ɨdʊp setelah suaminyo meninggal, dia spt tidak mampu lagi untuk hidup; bê.ku.a.so v berkuasa; ngu.a.soi v menguasai; pê.ngu.a.so n penguasa; tê.ku.a.soi v terkuasai
kuat a kuat; ku.at-ku.at adv 1 kuat-kuat; dng nyaring (tt bunyi); 2 kuat-kuat; dng erat (tt cara memegang); ngu.at v menguat; pê.ngu.at n penguat; sê.ku.at n sekuat; sama kuat; sê.ku.at-ku.at.nyo adv sekuat-kuatnya; segenap tenaga; kê.ku.at.an n kekuatan
ku.a.tɨR a khawatir
ku.bang n kubang; ku.bang.an n kubangan; bê.ku.bang v berkubang
kʊ.bɨk n kubik (ukuran isi)
kʊ.bɨs n kubis; kol
1Ku.bu n Suku Anak Dalam
2ku.bu a ki terbelakang; kampungan: -- nian kau ko kampungan sekali kamu ini
kʊ.bʊR n kubur; ngʊ.bʊR v mengubur; ngʊ.bʊR.kan v menguburkan; kʊ.bʊR.an n kuburan; makam; tê.kʊ.bʊR v terkubur
kʊ.cɨl, tê.kʊ.cɨl v tercecer; terjatuh: simpan dʊɨt tuh èloʔ-èloʔ, jangan sampè ~ simpan uang itu baik-baik, jangan sampai tercecer
kʊ.cɨng n kucing
ku.di n kodi
kʊ.dɨs n kudis
ku.do n kuda
kʊ.dʊʔ n tengkuk
kʊ.dʊp n kudup; kuncup bunga
kuè n kue;
ku.ju n kelereng yg digunakan untuk menembak kelereng lainnya
kʊ.jʊt n ikatan yg sangat kuat
ku.ku n kuku
kʊ.kʊp n papan dr bagian terluar pohon
kʊ.kʊs n kukus; ngʊ.kʊs v mengukus; kʊ.kʊs.an n kukusan
ku.li n kuli
kʊ.lɨʔ, tê.kʊ.lɨʔ v terenyuh; ~ ati aku nèngoʔ budaʔ kêciʔ tu terenyuh hatiku melihat anak kecil itu
kʊ.lɨt n kulit; bê.kʊ.lɨt v berkulit
ku.lo pron hor saya
kʊ.lʊm 1 v kulum; 2 n permen; gula-gula; ngʊ.lʊm v mengulum; ngʊ.lʊm-ngʊ.lʊm v mengulum-ngulum
kʊ.lʊp n 1 panggilan kpd anak laki-laki; 2 panggilan sayang untuk laki-laki yg lebih muda
ku.man n kuman
kum.po n pompa; ngum.po n memompa
kʊm.pʊl v kumpul; himpun (tt orang); bê.kʊm.pʊl v bekumpul; kʊm.pʊl.an n perkumpulan; ngʊm.pʊl v mengumpul; ngʊm.pʊl.kan v mengumpulkan; tê.kʊm.pʊl v terkumpul
ku.muR v kumur; bê.ku.muR v berkumur; ku.muR-ku.muR v berkumur-kumur
ku.nang-ku.nang n kunang-kunang; bê.ku.nang-ku.nang v berkunang-kunang
kun.ci n kunci; -- kodok gembok; ngun.ci v mengunci; pe.ngun.ci n pengunci; penutup; te.kun.ci v terkunci
kʊn.cɨt n kucir; bê.kʊn.cɨt v berkuncir
kʊn.cʊng n jambul; bê.kʊn.cʊng v berjambul
kun.dang, ngun.dang v kundang; membawa kemana-mana
kung.si n kongsi; bê.kung.si v berkongsi
ku.ning n kuning; ngu.ning v menguning; kê.ku.ning.an a keku-ningan; terlampau kuning; kê.ku.ning-ku.ning.an a kekuning-kuningan; agak kuning
ku.ning.an n kuningan
ku.nyah v kunyah; lumat; mamah; ngu.nyah v mengunyah; ku.nyah.an n kunyahan;
tê.ku.nyah v 1 terkunyah; sudah dikunyah; 2 terkunyah; tidak sengaja mengunyah
kʊn.tʊl n kuntul; bangau putih; Ardeidae
kʊ.pɨng n telinga; ngʊ.pɨng v menguping; bê.kʊ.pɨng v berkuping
ku.pu-ku.pu n kupu-kupu
ku.Rang adv kurang; -- ajaR kurang ajar; bê.ku.Rang v berkurang; kê.ku.Rang.an 1 v kekurangan; tidak mempunyai (sesuatu yg diperlukan); tidak cukup mendapat (beroleh) sesuatu: mʊsɨm kêmaRo ko banyaʔ oRang ~ aèʔ musim kemarau banyak orang kekurangan air; 2 v kekurangan; menderita krn kurang: têtanggo kito tu ɨdʊp ~ tetangga kita itu hidupnya kekurangan; 3 n sisa; kekurangan; barang apa yg kurang; yg menjadi kurang (yg belum dibayar, digenapi, dsb): kau bayaR sêpaRo dulu, ~nyo kau bayaR bulan dêpan bè sisanya kamu bayar separuh dulu, kekurangannya kamu bayar bulan depan saja; ngu.Rangi v mengurangi; sê.ku.Rang-ku.Rang.nyo adv sekurang-kurangnya
ku.Rap n kurap; bê.ku.Rap v berkurap; ku.Rap.an adv banyak kurap
kuR.ban n kurban; persembahan kpd Allah (spt biri-biri, sapi, unta yg disembelih pd hari Lebaran Haji) sbg wujud ketaatan muslim kpd-Nya
ku.Ro-ku.Ro n kura-kura
kuR.sin kursi
kʊ.Rʊng v kurung; be.kʊ.Rʊng; berkurung; ngʊ.Rʊng v mengurung; kʊ.Rʊng.an n 1 kurungan; penjara; 2 bilik untuk mandi atau buang air yg dibuat di atas jamban
kʊ.Rʊs a kurus; -- kê.Ring kurus kering; kurus sekali; ngʊ.Rʊsi v mengurus; menjadi kurus; kê.kʊ.Rʊs.an adv kekurusan; terlampau kurus
ku.sal v remas; ngu.sal v meremas
kʊ.sʊt a kusut
ku.tang n kutang; beha
kʊ.tɨng a tidak bergagang
ku.tu n kutu; bê.ku.tu v berkutu
kʊ.tʊʔ n kutuk; -- dêngan balo pb serasi; sesuai; ngʊ.tʊʔ v mengutuk; tê.kʊ.tʊʔ v terkutuk; celaka; kʊ.tʊʔ.an n kutukan
kʊ.tʊng a kutung; buntung
ku.wɨR v cungkil; menggeser suatu barang supaya menjauh: tʊlʊng kau -- buntang ulaR tu jaʊh-jaʊh tolong engkau cungkil bangkai ular itu jauh-jauh; ngu.wɨR v mencungkil
ku.wɨt v cungkil; ngu.wɨt v mencungkil
Tidak ada komentar:
Posting Komentar